Decyzja o odejściu z pracy zwykle wiąże się z pytaniami o termin, dokumenty i obowiązki wobec pracodawcy. Prawidłowe wypowiedzenie umowy o pracę z zachowaniem okresu wypowiedzenia pozwala spokojnie zaplanować ostatnie dyżury, przekazanie obowiązków i rozpoczęcie pracy w nowym miejscu. Wyjaśniam, jak obliczyć termin, złożyć pismo oraz z jakich praw można skorzystać przed zakończeniem zatrudnienia.
Najważniejsze zasady kończenia umowy za wypowiedzeniem
- Okres wypowiedzenia zależy od stażu u danego pracodawcy i rodzaju umowy.
- Przy umowie na czas określony i nieokreślony wynosi zwykle 2 tygodnie, 1 miesiąc albo 3 miesiące.
- Wypowiedzenie pracownika powinno mieć formę pisemną, ale nie musi zawierać przyczyny odejścia.
- Okres miesięczny kończy się ostatniego dnia miesiąca, a tygodniowy w sobotę.
- Po wypowiedzeniu można uzgodnić wcześniejsze odejście, jednak wymaga to zgody obu stron.
Co oznacza rozwiązanie umowy za wypowiedzeniem
Wypowiedzenie jest jednostronnym oświadczeniem pracownika albo pracodawcy. Oznacza to, że druga strona nie musi wyrażać zgody, aby rozpoczął się bieg okresu wypowiedzenia. Umowa trwa jednak do jego zakończenia, chyba że strony ustalą wcześniejszy termin.
To odróżnia wypowiedzenie od porozumienia stron. Przy porozumieniu pracownik i pracodawca wspólnie ustalają datę odejścia, nawet z dnia na dzień. Wypowiedzenie daje większą pewność formalną, ale zwykle oznacza konieczność przepracowania określonego czasu.
Nie należy też mylić go z rozwiązaniem umowy bez wypowiedzenia. Ten tryb działa natychmiast i jest dopuszczalny tylko w przypadkach wskazanych w przepisach, na przykład przy ciężkim naruszeniu podstawowych obowiązków przez pracodawcę albo zawinionym naruszeniu obowiązków przez pracownika.
Moja praktyczna rada jest prosta: zanim złożysz pismo, sprawdź rodzaj umowy, datę rozpoczęcia zatrudnienia i ewentualne wcześniejsze okresy pracy u tego samego pracodawcy. Jeden dzień różnicy w obliczeniach może przełożyć się na cały miesiąc późniejszego zakończenia zatrudnienia.
Jak obliczyć długość okresu wypowiedzenia
Przy umowie na czas określony i nieokreślony decyduje przede wszystkim łączny staż u danego pracodawcy. Do stażu wlicza się także okres wypowiedzenia. Jeżeli pracodawca jest następcą prawnym poprzedniej firmy, wcześniejsze zatrudnienie również może mieć znaczenie.
| Rodzaj umowy lub staż | Okres wypowiedzenia |
|---|---|
| Umowa na okres próbny do 2 tygodni | 3 dni robocze |
| Umowa na okres próbny dłuższa niż 2 tygodnie | 1 tydzień |
| Umowa na okres próbny zawarta na 3 miesiące | 2 tygodnie |
| Umowa na czas określony lub nieokreślony, staż krótszy niż 6 miesięcy | 2 tygodnie |
| Staż co najmniej 6 miesięcy, ale krótszy niż 3 lata | 1 miesiąc |
| Staż co najmniej 3 lata | 3 miesiące |
Przy okresie liczonym w tygodniach wypowiedzenie kończy się w sobotę. Przy okresie miesięcznym kończy się w ostatnim dniu miesiąca. Przykładowo, jeśli pracownik złoży jednomiesięczne wypowiedzenie 10 maja, umowa zakończy się 30 czerwca, a nie 10 czerwca.
Przy wypowiedzeniu dwutygodniowym nie liczy się po prostu 14 kolejnych dni od wręczenia dokumentu. Trzeba sprawdzić, która sobota przypada po upływie dwóch pełnych tygodni. To częsty błąd, zwłaszcza gdy pismo jest składane pod koniec tygodnia.
Jak napisać i dostarczyć wypowiedzenie
Wypowiedzenie pracownika powinno być sporządzone na piśmie. Najbezpieczniej przygotować dwa egzemplarze, przekazać je pracodawcy osobiście i poprosić o potwierdzenie daty odbioru na kopii. W szpitalu, przychodni lub innym podmiocie leczniczym dokument można złożyć w kadrach, sekretariacie albo u osoby upoważnionej do spraw pracowniczych.
Jeżeli osobiste przekazanie nie jest możliwe, można wysłać pismo listem poleconym z potwierdzeniem odbioru. Liczy się moment, w którym oświadczenie dotrze do pracodawcy w sposób umożliwiający zapoznanie się z jego treścią, a nie sama data wpisana na dokumencie.
Przeczytaj również: Urlop bezpłatny - co zmienia w pensji, urlopie i stażu?
Co powinno znaleźć się w piśmie
- miejscowość i datę sporządzenia,
- dane pracownika i pracodawcy,
- jasne oświadczenie o wypowiedzeniu umowy o pracę,
- datę zawarcia umowy,
- podpis pracownika.
Pracownik nie musi podawać przyczyny odejścia. Może jednak dodać informację o zachowaniu obowiązującego okresu wypowiedzenia. Nie ma potrzeby szczegółowo opisywać konfliktu w zespole, powodów zmiany pracy ani sytuacji na oddziale. Takie wyjaśnienia nie zwiększają skuteczności dokumentu, a czasem tylko niepotrzebnie zaostrzają relacje.
Prosta treść może wyglądać tak: „Oświadczam, że wypowiadam umowę o pracę zawartą dnia [data] z zachowaniem obowiązującego okresu wypowiedzenia”. Pod spodem wystarczy data i czytelny podpis. W piśmie pracodawcy wymagania są większe, ponieważ powinien on wskazać uzasadnioną przyczynę wypowiedzenia oraz pouczyć pracownika o prawie odwołania do sądu pracy.
Nie traktowałabym zwykłej wiadomości e-mail jako bezpiecznej formy wypowiedzenia. Może ona wywołać spór o skuteczność i datę złożenia oświadczenia. W sprawach kadrowych liczy się dowód, dlatego papierowe pismo z potwierdzeniem odbioru nadal jest najrozsądniejszym rozwiązaniem.
Co można robić w czasie wypowiedzenia
Do dnia rozwiązania umowy pracownik co do zasady pozostaje w zatrudnieniu. Oznacza to obowiązek wykonywania pracy zgodnie z grafikiem, dbania o dokumentację i przekazania obowiązków. W przypadku pielęgniarki lub pielęgniarza szczególne znaczenie ma spokojne przekazanie informacji o pacjentach, dokumentacji medycznej, lekach i organizacji dyżurów.
Pracodawca może zwolnić pracownika z obowiązku świadczenia pracy przez cały okres wypowiedzenia. W tym czasie zachowuje on prawo do wynagrodzenia. Nie jest to jednak decyzja, której pracownik może samodzielnie zażądać i wprowadzić bez uzgodnienia.
W okresie wypowiedzenia pracodawca może także zobowiązać pracownika do wykorzystania urlopu wypoczynkowego. Dotyczy to zarówno urlopu bieżącego, jak i zaległego. Jeśli urlopu nie da się wykorzystać przed końcem zatrudnienia, niewykorzystana część co do zasady zostanie rozliczona w formie ekwiwalentu.
Zwolnienie na poszukiwanie pracy przysługuje wtedy, gdy wypowiedzenie złożył pracodawca i okres wypowiedzenia wynosi co najmniej 2 tygodnie. Wymiar wynosi:
- 2 dni robocze przy wypowiedzeniu dwutygodniowym albo jednomiesięcznym,
- 3 dni robocze przy wypowiedzeniu trzymiesięcznym.
To zwolnienie nie jest dodatkowym urlopem wypoczynkowym. Jeśli pracownik nie wykorzysta tych dni, nie otrzyma za nie osobnego ekwiwalentu. Przy odejściu z własnej inicjatywy to uprawnienie nie przysługuje.
Kiedy można skrócić okres albo zakwestionować wypowiedzenie
Po złożeniu wypowiedzenia strony mogą uzgodnić wcześniejszą datę zakończenia pracy. Takie porozumienie powinno mieć formę pisemną i jasno wskazywać konkretny dzień. Nie zmienia ono faktu, że pierwotnie umowa została rozwiązana za wypowiedzeniem, co może mieć znaczenie przy dokumentach pracowniczych i ewentualnych świadczeniach.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy pracodawca jednostronnie skraca trzymiesięczny okres wypowiedzenia z powodu likwidacji, upadłości albo innych przyczyn niedotyczących pracownika. Wtedy pracownikowi należy się odszkodowanie za pozostałą część okresu, a ten czas może zostać wliczony do stażu, jeżeli pracownik pozostaje bez pracy.
Pracownik może odwołać się do sądu pracy, jeśli uważa, że wypowiedzenie pracodawcy narusza przepisy albo jest nieuzasadnione. Termin wynosi 21 dni od doręczenia pisma wypowiadającego umowę. Sąd może orzec między innymi o bezskuteczności wypowiedzenia, przywróceniu do pracy albo odszkodowaniu.
Ochrona przed wypowiedzeniem dotyczy między innymi określonych sytuacji związanych z ciążą, urlopami oraz usprawiedliwioną nieobecnością. Nie oznacza to jednak, że każda nieobecność automatycznie blokuje wszystkie czynności pracodawcy. Zawsze trzeba sprawdzić przyczynę i długość nieobecności oraz wyjątki przewidziane w przepisach.
Ostatni dzień pracy wymaga jeszcze kilku sprawdzeń
Przed zakończeniem zatrudnienia dobrze ustalić na piśmie datę ostatniego dnia pracy, sposób rozliczenia urlopu, zwrot sprzętu i przekazanie dokumentacji. W zawodach medycznych warto dodatkowo dopilnować formalnego przekazania pacjentów oraz zamknięcia dostępu do systemów i dokumentacji.
Pracodawca powinien wydać świadectwo pracy w dniu ustania zatrudnienia, jeżeli nie planuje zawrzeć z pracownikiem kolejnej umowy w ciągu 7 dni. Po otrzymaniu dokumentu należy sprawdzić tryb rozwiązania umowy, okres zatrudnienia i zajmowane stanowisko, ponieważ błędy mogą utrudnić późniejsze ustalenie uprawnień.
Najbezpieczniejszy schemat jest prosty: sprawdź staż, oblicz właściwy termin, złóż pisemne oświadczenie z dowodem odbioru, zachowaj kopię i dopilnuj rozliczenia ostatniego dyżuru. Taka kolejność ogranicza ryzyko nieporozumień i pozwala zakończyć zatrudnienie spokojnie, bez pozostawiania formalności na ostatnią chwilę.
